Küresel deniz taşımacılığı sektörü, artan gemi sayısı ve büyüyen ticaret hacmine karşın yeterli sayıda nitelikli zabit yetiştirilememesi nedeniyle önemli bir insan kaynağı sorunuyla karşı karşıya. Sektör temsilcileri, özellikle güverte ve makine zabitlerindeki açığın önümüzdeki yıllarda daha da büyümesinin beklendiğini belirterek, denizcilik eğitiminin güçlendirilmesi ve gençlerin mesleğe yönlendirilmesi gerektiği uyarısında bulundu.
Uluslararası denizcilik sektörüne ilişkin son değerlendirmeler, dünya genelindeki gemi filosunun büyümeye devam ettiğini ancak bu büyümeye paralel olarak nitelikli denizci arzının aynı hızda artmadığını ortaya koyuyor. En büyük sıkıntının ise gemilerin sevk ve idaresinden sorumlu kaptanlar, başmühendisler, güverte zabitleri ve makine zabitlerinde yaşandığı ifade ediliyor.
Yapılan hesaplamalara göre küresel denizcilik sektörünün ihtiyaç duyduğu zabit sayısı mevcut arzın yaklaşık 39 bin üzerinde bulunuyor. Buna karşın tayfa sınıfındaki denizci sayısının talebi karşılayacak düzeyin üzerinde olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, sektörün nicelikten çok nitelikli personel eksikliği yaşadığına dikkat çekiyor.
Denizcilik çevreleri, zabit açığının yalnızca gemi işletmecilerini değil, küresel ticaret zincirini de doğrudan etkileyebileceğini belirtiyor. Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 80’i deniz yoluyla gerçekleştirildiği için, yeterli sayıda eğitimli zabitin bulunamaması gemilerin operasyonel planlamasını, sefer sürelerini ve filo yönetimini zorlaştırabilecek riskler arasında gösteriliyor.
Denizcilik kariyerine ilgi azaldı
Sektör temsilcilerine göre yaşanan personel açığının temel nedenleri arasında denizcilik mesleğinin uzun eğitim süreci, ağır çalışma koşulları, denizde geçirilen uzun görev süreleri ve gençlerin farklı sektörlere yönelmesi yer alıyor. Özellikle pandemi sonrasında değişen çalışma beklentileri ve yaşam tercihleri nedeniyle birçok genç denizcilik kariyerine eskisi kadar ilgi göstermiyor.
Uzmanlar ayrıca deneyimli kaptan ve başmühendislerin emekliliğe ayrılmasının da açığı büyüttüğünü belirtiyor. Emekliye ayrılan personelin yerini alacak yeterli deneyime sahip genç zabitlerin yetiştirilmesinin zaman alması nedeniyle sektörün önümüzdeki yıllarda daha büyük bir personel baskısıyla karşılaşabileceği ifade ediliyor.
Haberde dikkat çekilen bir diğer konu ise Filipinler’in küresel denizcilik sektöründeki konumu oldu. Dünyanın en büyük denizci tedarikçilerinden biri olan Filipinler, uzun yıllardır uluslararası ticaret filosuna önemli sayıda denizci kazandırıyor. Ülkenin özellikle zabit yetiştirme kapasitesini artırmaya yönelik eğitim yatırımlarını sürdürdüğü belirtilirken, uluslararası standartlara uygun eğitim programlarının sektör açısından büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.
Eğitim altyapıları güçlendirilmeli
Sektör temsilcileri, yalnızca Filipinler’in değil, denizci yetiştiren diğer ülkelerin de eğitim altyapılarını güçlendirmesi gerektiğini ifade ediyor. Denizcilik okullarının kapasitesinin artırılması, modern simülasyon merkezlerinin yaygınlaştırılması ve öğrencilerin staj olanaklarının geliştirilmesi, çözüm önerileri arasında yer alıyor.
Öte yandan deniz taşımacılığında dijitalleşme ve yeni teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte zabitlerden beklenen teknik yeterliliklerin de arttığına dikkat çekiliyor. Günümüzde gemi zabitlerinin yalnızca seyir ve makine operasyonlarını değil, elektronik sistemleri, otomasyon teknolojilerini, çevresel düzenlemeleri ve siber güvenlik uygulamalarını da etkin şekilde kullanabilmesi gerekiyor. Bu durum eğitim süreçlerini daha kapsamlı hale getirirken, nitelikli personel ihtiyacını da artırıyor.
Uluslararası denizcilik kuruluşları, insan kaynağı planlamasının sektörün en önemli öncelikleri arasında yer alması gerektiğini belirtiyor. Uzmanlara göre, denizcilik eğitimine yapılacak yatırımların artırılması, gençlerin mesleğe teşvik edilmesi, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve kariyer planlamasının desteklenmesi, gelecekte oluşabilecek daha büyük personel krizlerinin önüne geçilmesinde kritik rol oynayacak.
Denizcilik sektörünün temsilcileri, küresel ticaretin büyümeye devam ettiği bir dönemde nitelikli zabit açığının göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayarak, hükümetler, eğitim kurumları ve armatörlerin ortak hareket etmesinin sektörün sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıdığı değerlendirmesinde bulunuyor.
