Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ortaklaşa hazırlanan “Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik”, 22 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile Türkiye’de faaliyet gösteren gemi geri dönüşüm tesislerinin yetkilendirilmesi, denetlenmesi ve faaliyet koşulları yeniden tanımlandı.
2009 tarihli “Gemilerin Emniyetli ve Çevreye Duyarlı Geri Dönüşümü Hakkında Hong Kong Uluslararası Sözleşmesi” doğrultusunda hazırlanan yönetmelik, gemi geri dönüşüm faaliyetlerinde uluslararası standartların uygulanmasını hedefliyor. Düzenleme, tesislerin yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esasların yanı sıra geri dönüşüm süreçlerinde tespit edilen ihlallere yönelik yaptırımları da kapsıyor.
Yönetmeliğe göre gemi geri dönüşüm faaliyetinde bulunacak tesisler, Bakanlık tarafından verilecek “Gemi Geri Dönüşüm Yetki Belgesi” veya “Geçici Yetki Belgesi” almak zorunda olacak. Yetkilendirme sürecinde tesislerin sunduğu belgeler incelenecek, ayrıca yerinde denetimler gerçekleştirilecek.
Yetki belgesi, tesisin yönetmelik hükümlerine uygun şekilde faaliyet gösterdiğini teyit eden resmi belge niteliği taşıyacak. Belgeler devredilemeyecek ve sadece yetkilendirilen tesis tarafından kullanılabilecek.
Yetki şartlarının kaybedilmesi halinde Bakanlık, belgenin askıya alınmasına, iptaline veya eksikliklerin giderilmesi için süre verilmesine karar verebilecek. Yetki belgesi en fazla beş yıl süreyle geçerli olacak. Tesisler, sürenin bitiminden en az 60 gün önce yenileme başvurusunda bulunmakla yükümlü olacak.
Düzenleme kapsamında tesis yetkilileri, geri dönüşüme alınacak her gemi için ayrı bir Gemi Geri Dönüşüm Planı (Ship Recycling Plan – SRP) hazırlayacak. Türkçe hazırlanacak plan, Bakanlık onayının ardından İngilizce, Fransızca veya İspanyolca dillerinden birine çevrilecek. Her gemi için hazırlanan SRP’nin onayı ayrıca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na sunulacak.
Yönetmelikle birlikte Bakanlığa önemli bir denetim yetkisi tanındı. Buna göre Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, gerekli gördüğü durumlarda gemi geri dönüşüm tesislerinde önceden bildirim yapmaksızın denetim gerçekleştirebilecek.
Yeni düzenleme ihlallere yönelik ciddi yaptırımlar da içeriyor. İzin alınmadan gemi geri dönüşümü yapılması halinde sorumlu gerçek veya tüzel kişiler, donatan ve tesis sahibine ayrı ayrı 1 milyon TL idari para cezası uygulanacak.
Ayrıca geri dönüşüm faaliyetleri sırasında çalışan her işçi için 100 bin TL ceza öngörülürken, geminin tesise yanaştırılması ve operasyon sürecinde mevzuata aykırı hareket edilmesi durumunda tesis yetkilisine 500 bin TL idari para cezası verilecek.
Yönetmelikte bazı teknik hükümler için geçiş süreci öngörüldü. Kıyı tesisi uzmanına ilişkin SRP kontrolü ve benzeri düzenlemeler ile ilgili maddeler 31 Aralık 2028 tarihinde yürürlüğe girecek. Diğer tüm hükümler ise Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte uygulanmaya başladı.
Yönetmelik; savaş gemileri, yalnızca kamu hizmetinde kullanılan bazı devlet gemileri, 500 grostonun altındaki gemiler ve belirli kamu tesisleri için istisnalar içeriyor. Bununla birlikte Türkiye’de faaliyet gösteren ticari gemi geri dönüşüm tesislerinin büyük bölümü düzenlemenin kapsamına giriyor.
Sektör açısından bakıldığında düzenleme, özellikle Aliağa’da yoğunlaşan gemi geri dönüşüm faaliyetlerinde çevre, iş sağlığı ve güvenliği standartlarını yükseltmeyi hedefliyor. Yetkilendirme ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesiyle birlikte Türk gemi geri dönüşüm sektörünün uluslararası uygulamalarla daha uyumlu hale gelmesi bekleniyor.
Yeni yönetmelik, Türkiye’nin Hong Kong Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerine uyum sürecinde önemli bir adım olarak değerlendirilirken, sektörde daha sıkı denetim ve daha yüksek operasyonel standartlar dönemini başlatıyor.
https://deepcurrentnews.com/abye-gemi-sokumunde-cifte-standart-uyarisi/
