Hindistan ile Pakistan arasında yıllardır süren siyasi gerilim, iki ülkenin ticari ilişkilerine de sert bir şekilde yansıdı. Son gelişmeyle birlikte, taraflar deniz ticaretini tamamen askıya aldı.
Cumartesi günü Hindistan hükümeti, Pakistan’dan yapılan tüm ithalatları ulusal güvenliği gerekçe göstererek derhal durdurduğunu açıkladı. Aynı kararla, Pakistan bayraklı gemilerin Hindistan limanlarına girişine yasak getirildi. Hindistan bayraklı gemilerin de Pakistan limanlarına uğraması yasaklandı. Hindistan Denizcilik Genel Müdürlüğü yaptığı açıklamada, “Bu karar, Hint varlıklarının, yüklerinin ve liman altyapısının güvenliğini sağlamak amacıyla alınmıştır” ifadelerine yer verdi.
İslamabad yönetimi de Hindistan’ın hamlesine hızla karşılık verdi. Pakistan, Hindistan ile olan deniz ticaretini ve posta hizmetlerini askıya aldığını duyurdu. İki ülke arasındaki tek kara geçiş noktası olan Wagah-Attari Sınır Kapısı ise hâlâ kapalı.
Ticaret kısıtlamaları, 22 Nisan’da Hindistan’ın kontrolündeki Keşmir’in Pahalgram kasabasında meydana gelen ve en az 26 kişinin hayatını kaybettiği terör saldırısının ardından geldi. Yeni Delhi, saldırıdan Pakistan’ı sorumlu tutarken, ilişkiler bir kez daha kopma noktasına geldi.
Aslında Hindistan ile Pakistan arasındaki ticari ilişkiler 2019’dan bu yana zayıflama eğilimindeydi. O yıl Hindistan, Keşmir’deki başka bir saldırının ardından Pakistan’a yönelik ticaret engelleri uygulamaya başlamıştı. Bu süreçte ikili ticaret hacmi 2 milyar doların üzerinden 2024’te 1,2 milyar dolara kadar geriledi.
2019’da Pakistan’dan Hindistan’a 547,5 milyon dolar değerinde ihracat yapılırken, bu rakam 2024’te yalnızca 480 bin dolara düştü. Pakistan’ın Hindistan’a ihraç ettiği başlıca ürünler cam eşya, bakır, organik kimyasallar, meyve ve kuruyemişler oldu.
Hindistan ise Pakistan’a ilaç, sebze, plastik, kahve, tahıl ve süt ürünleri ihraç ediyor. Hindistan Ticaret Bakanlığı’na göre, Nisan 2024 – Ocak 2025 arasında Pakistan’a yapılan ihracat 447 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Ancak uzmanlar, resmi ticaretin azalmasına rağmen iki ülke arasındaki gayriresmî ticaretin arttığını belirtiyor. Hindistan merkezli düşünce kuruluşu Global Trade Research Initiative’in (GTRI) kurucusu Ajay Srivastava’ya göre, tüccarlar Dubai, Singapur ve Kolombo gibi üçüncü ülke limanları üzerinden ürün göndererek bu kısıtlamaları aşıyor.
GTRI’nin tahminlerine göre, her yıl yaklaşık 10 milyar dolarlık Hint ürünü, bu tür dolaylı yollarla Pakistan’a ulaşıyor. Srivastava bu durumu şöyle özetliyor: “Her zaman yasa dışı olmasa da, bu gri alan stratejisi ticaretin siyasetten çok daha esnek olduğunu gösteriyor. Diplomasi başarısız olduğunda bile ticaret bir yolunu bulur. Talep varsa tedarik zinciri kırılmaz, sadece yön değiştirir.”
