Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), küresel deniz taşımacılığının sera gazı (GHG) emisyonlarını azaltmayı hedefleyen yasal bağlayıcılığı olan bir düzenleme çerçevesinin hayata geçirilmesi yönünde önemli bir adım daha attı. Amaç, 2050 yılına kadar veya civarında net sıfır emisyon seviyesine ulaşmak.
Zorunlu Yakıt Standardı ve Emisyon Ücreti Geliyor
IMO’nun yeni “Net Sıfır Çerçevesi”, dünya çapında bir sektör için zorunlu emisyon sınırlarını ve sera gazı fiyatlandırmasını bir araya getiren ilk küresel düzenleme olacak. Bu düzenlemeler, 7-11 Nisan 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen Deniz Çevresini Koruma Komitesi’nin 83. oturumunda (MEPC 83) onaylandı.
Yeni kurallar, 2025 Ekim ayında resmi olarak kabul edildikten sonra 2027 yılında yürürlüğe girecek. Düzenleme, 5.000 gros ton üzerindeki büyük açık deniz gemileri için geçerli olacak. Bu gemiler, uluslararası deniz taşımacılığından kaynaklanan toplam CO₂ emisyonlarının %85’ini oluşturuyor.
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, toplantının kapanışında yaptığı açıklamada, “MARPOL Ek VI’da yapılan bu değişiklikler, denizciliğin modernizasyonu ve iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlama noktasında önemli bir adımdır. Şimdi birlikte çalışmaya devam etmemiz, diyalog kurmamız ve birbirimizi dinlememiz çok önemli.” dedi.
Net Sıfır Çerçevesinin Ana Unsurları
Yeni kurallar, MARPOL Sözleşmesi’nin Ek VI’sına eklenecek 5. Bölüm kapsamında uygulanacak. Hâlihazırda MARPOL Ek VI’nın 108 taraf devleti bulunuyor ve bu devletler dünya deniz filosunun %97’sini temsil ediyor.
Küresel Yakıt Standardı: Gemiler, her yıl sera gazı yakıt yoğunluğunu (GFI) kademeli olarak azaltmak zorunda olacak. Bu hesaplama, “kaynaktan tanka” (well-to-wake) yaklaşımıyla yapılacak.
Küresel Ekonomik Önlem: GFI eşiğini aşan gemiler, “telafi birimleri” satın almak zorunda kalacak. Düşük veya sıfır emisyon teknolojisi kullanan gemiler ise finansal teşviklerden yararlanabilecek.
Uygunluk ve Esneklik Mekanizması
Gemiler için iki düzeyde uyum hedefi belirlendi: Temel Hedef ve Doğrudan Uyum Hedefi. Emisyon eşiğini aşan gemiler:
Diğer gemilerden fazla birim devralabilecek,
Daha önce biriktirdikleri fazla birimleri kullanabilecek,
IMO Net Sıfır Fonu’na katkı sağlayarak telafi birimleri elde edebilecek.
IMO Net Sıfır Fonu
Kurulacak olan IMO Net Sıfır Fonu, sera gazı emisyonlarından kaynaklanan ücretleri toplayarak şu alanlara kaynak sağlayacak:
Düşük emisyonlu gemileri teşvik etmek,
Gelişmekte olan ülkelerde inovasyon, araştırma, altyapı ve adil geçiş projelerini desteklemek,
Eğitim, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme projelerini fonlamak,
Küçük Ada Devletleri (SIDS) ve En Az Gelişmiş Ülkeler gibi savunmasız devletlerin zararlarını hafifletmek.
Takvim ve Sonraki Aşamalar
Ekim 2025 (MEPC/ES.2): MARPOL Ek VI değişikliklerinin resmi olarak kabul edilmesi.
İlkbahar 2026 (MEPC 84): Uygulama kılavuzlarının onaylanması.
2027: Değişikliklerin yürürlüğe girmesi.
MEPC 83 Diğer Kararları
2025 Deniz Çöpleriyle Mücadele Eylem Planı’nın kabulü,
Balast Suyu Yönetimi Sözleşmesi’nin gözden geçirilmesine dair ilerleme,
Kuzeydoğu Atlantik’in Emisyon Kontrol Alanı olarak tanımlanması önerisi,
Gemide Karbon Yakalama Sistemlerine (OCCS) yönelik düzenleyici çerçeve geliştirme planı,
IMO Veri Toplama Sistemi’ne erişimle ilgili MARPOL Ek VI 27. Madde değişikliklerinin onayı,
Biyolojik kirlenmeyle ilgili bağlayıcı yeni bir düzenleme hazırlığı.
Bu kararlar, IMO’nun denizcilik sektörünün karbonsuzlaştırılması ve çevresel etkilerinin azaltılması yönündeki taahhüdünü güçlendiriyor.
