Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), gemilerden kaynaklanan sera gazı (GHG) emisyonlarının azaltılması amacıyla küresel ölçekte bağlayıcılığı olan “Net-Sıfır Emisyon” düzenlemelerini onayladı. Tarihi nitelikteki bu karar, 2027 itibarıyla yürürlüğe girecek yeni düzenlemelerle deniz taşımacılığında daha sürdürülebilir bir dönemi başlatacak.
7–11 Nisan 2025 tarihleri arasında gerçekleşen 83. Deniz Çevresini Koruma Komitesi (MEPC 83) toplantısında onaylanan taslak düzenlemeler, uluslararası deniz taşımacılığı sektörünün karbon ayak izini azaltmak adına zorunlu bir deniz yakıt standardı ve sera gazı emisyonlarına yönelik küresel fiyatlandırma mekanizması getirmeyi hedefliyor.
Yeni düzenlemelerin, 2025 yılı Ekim ayında düzenlenecek olağanüstü komite oturumunda (MEPC/ES.2) resmen kabul edilmesi ve 2027 yılında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
IMO tarafından geliştirilen Net-Sıfır Çerçevesi, tüm bir endüstri kolunu kapsayan zorunlu emisyon sınırlamaları ile emisyon fiyatlandırmasını birleştiren dünyadaki ilk yasal düzenleme olacak. Yasa kapsamında, 5.000 groston üzerindeki büyük okyanus gemileri (küresel deniz taşımacılığından kaynaklanan CO₂ emisyonlarının %85’ini oluşturuyor) yeni yakıt yoğunluğu hedeflerine ve ekonomik önlemlere uymakla yükümlü olacak.
Net-Sıfır Çerçevesi, MARPOL Sözleşmesi Ek VI’ya yeni bir 5. Bölüm olarak eklenecek. Sözleşmenin mevcut hükümleri, dünya ticaret filosunun %97’sini kapsayan 108 taraf ülke tarafından onaylanmış durumda.
Yeni düzenlemelerle IMO, 2023’te kabul edilen GHG Emisyonlarını Azaltma Stratejisi doğrultusunda sıfır ve sıfıra yakın emisyonlu yakıtların, teknolojilerin ve enerji kaynaklarının daha hızlı devreye alınmasını hedefliyor.
Küresel Yakıt Standardı: Gemiler, yıllık yakıtlarının sera gazı yoğunluğunu zaman içinde azaltmakla yükümlü olacak. Bu ölçüm “kaynaktan son kullanıma” kadar tüm süreçleri kapsayan bir yaklaşımla yapılacak.
Küresel Ekonomik Mekanizma: GFI (Yakıt Emisyon Yoğunluğu) eşik değerlerinin üzerinde emisyon üreten gemiler, açığı kapatmak için “remedial unit” adı verilen telafi birimleri satın alacak. Sıfır veya düşük emisyon teknolojileri kullanan gemiler ise teşvik alacak.
Yeni sistem, iki aşamalı bir uyumluluk modeline dayanıyor: Temel Hedef ve Doğrudan Uyum Hedefi. Emisyon eşiğini aşan gemiler, daha önce biriktirilmiş “fazla birimleri” kullanabilecek, başka gemilerle takas yapabilecek veya IMO tarafından kurulacak Net-Sıfır Fonu’na katkı sağlayarak uyumluluğu sağlayabilecek.
Yeni kurulacak olan fon, emisyon fiyatlandırmalarından elde edilen gelirleri şu amaçlarla kullanacak:
Düşük emisyonlu gemileri ödüllendirme,
Gelişmekte olan ülkelerde teknoloji, araştırma ve altyapı yatırımlarına destek,
Eğitim, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme faaliyetleri,
En az gelişmiş ülkeler ile küçük ada devletlerinin olumsuz etkilerden korunması.
Ekim 2025: Taslak düzenlemelerin resmi olarak kabulü (MEPC/ES.2)
İlkbahar 2026: Uygulama kılavuzlarının onayı (MEPC 84)
2027: Yürürlüğe giriş
MEPC 83 toplantısında yalnızca Net-Sıfır düzenlemeleri değil, deniz çevresinin korunmasına yönelik çeşitli başlıklar da ele alındı. Bunlar arasında:
2025 Plastik Çöp Eylem Planı’nın kabulü,
Balast Suyu Yönetimi Sözleşmesi’nin gözden geçirilmesinde ilerleme,
Kuzeydoğu Atlantik’in Emisyon Kontrol Alanı olarak tanımlanması,
Güney Amerika’nın Pasifik kıyısındaki iki yeni Hassas Deniz Alanı için ilkesel onay,
Gemi Üzeri Karbon Yakalama Sistemleri (OCCS) için düzenleyici çerçevenin geliştirilmesine yönelik çalışmalara başlanması,
IMO Veri Toplama Sistemi’ne erişimin artırılmasına yönelik düzenleme taslağının onaylanması,
Biyolojik kirlenmenin (biofouling) yönetimine ilişkin yasal çerçeve oluşturulması için yeni bir gündem maddesi oluşturulması yer aldı.
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez toplantının kapanışında yaptığı açıklamada, “Bu karar, iklim değişikliğiyle mücadelede atılmış önemli bir adımdır. Modern ve sürdürülebilir bir denizcilik sektörü için birlikte çalışmaya devam etmeliyiz.” ifadelerini kullandı.
