Küresel petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı, her ay 500 milyon varilden fazla ham petrolün ihraç edildiği dar bir su yoludur. İsrail ile İran arasındaki çatışmanın saat başı daha da tırmandığı bu günlerde, birçok uzman Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir kesintinin küresel enerji piyasalarını ciddi şekilde sarsabileceğinden endişe ediyor. İşte bu hayati öneme sahip su yoluna ilişkin güncel ve kapsamlı veriler:
Hürmüz Boğazı’ndan her ay ortalama 3.000’den fazla ticari gemi geçiş yapıyor. En dar noktasında yalnızca 21 deniz mili (yaklaşık 39 kilometre) genişliğinde olan bu kritik geçit, dünya petrol arzının önemli bir kısmını taşıyan gemiler için stratejik bir güzergâh konumunda.
Verilere göre, 2025 yılının Ocak-Mayıs ayları arasında, Hürmüz Boğazı’ndan doğuya yönelen ham petrol sevkiyatı 500 milyon varili aştı. Olası bir kapanma durumunda, bu büyük miktardaki petrolün alternatif güzergâhlardan pazarlara ulaştırılması gerekecek ki bu da lojistik ve ekonomik açıdan oldukça karmaşık bir süreç olacaktır.
İlk çeyrek verileri, Hürmüz Boğazı’nı kullanan gemilerin mülkiyetinde Yunanistan, Japonya ve Çin’in öne çıktığını gösteriyor. Bu ülkelerin filosuna ait tankerler, olası bir kapanmadan en çok etkilenecekler arasında yer alıyor.
2025 yılı ilk çeyreğinde, Panama bayraklı gemiler Hürmüz Boğazı’nı en fazla kullananlar arasında yer aldı. Onları sırasıyla Liberya ve Marshall Adaları bayraklı gemiler izliyor.
Gerilimin daha da artması durumunda, ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin potansiyel hedef olabileceği belirtiliyor. Ancak, Kızıldeniz krizinde de görüldüğü üzere, gemilerin sahiplik yapısının ve bağlantılarının belirlenmesi oldukça karmaşık. Bu durum, doğrudan ilişkisi olmayan gemilerin de risk altına girmesine yol açabilir.
Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) Güvenlik Şefi Jakob Larsen, ABD/İsrail ile İran arasında tam kapsamlı bir çatışmanın çıkması durumunda boğazın fiilen kapanabileceğini ifade etti. Ancak henüz böyle bir senaryo gerçekleşmiş değil. Ticari trafik doğu ve batı yönlü olarak sürüyor, ancak gelişmeler çok hızlı değişebilir.
Risk danışmanlık şirketi Control Risks’in direktörü Cormac McGarry ise tam bir kapanma riskini düşük olarak değerlendiriyor. McGarry, İran’ın böyle bir adım atması durumunda, Körfez Arap ülkelerinin ticaretini ciddi şekilde etkileyecek bir kriz doğuracağını ve bunun da istenmeyen sert tepkileri beraberinde getireceğini belirtti.
6 Haziran ve 13 Haziran tarihli tanker trafiği verilerine göre, Hürmüz Boğazı’nda hafif bir düşüş gözlemlense de boğaz halen büyük oranda açık ve ticaret akışı sürüyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki durum küresel enerji güvenliği açısından dikkatle izlenmeye devam ediliyor. Gerilim tırmandıkça, olası senaryolara karşı uluslararası toplumun vereceği tepkiler belirleyici olacak.
